Afscheid van een bescheiden krachtmens

Ellen van Dijk beleefde op 20 september 2021 in Brugge het allermooiste moment in haar rijke wielercarrière toen ze voor de tweede keer wereldkampioen tijdrijden werd.
Foto: SportsOlympic, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons

Met de dit najaar gestopte Ellen van Dijk (38) is een van Nederlands beste rensters ooit uit het vrouwenpeloton verdwenen. Van Dijk, geboren in Harmelen en na een kortstondig uitstapje naar Amsterdam voor een studie bewegingswetenschappen (bachelor), neergestreken in Woerden hield ervan zichzelf compleet uit te wringen in een tijdrit, haar specialiteit. De tempobeul verwierf er bijnamen mee als The Animal, de machine, de locomotief, de diesel. Na twintig jaar als wielerprof en acht keer goud op een WK vindt ze het genoeg.  

Anderhalf uur zat ze te zweten in de hotseat. Mooi dat ze bovenaan stond, maar Marlen Reusser moest nog binnenkomen. En die was de laatste tijd steeds sneller geweest. Gebiologeerd zag Ellen van Dijk op het scherm hoe de seconden bij de als laatste gestarte Zwitserse wegtikten. Plotsklaps sprong de tijd in het rood en kwam het besef: ze was wereldkampioen. Opnieuw wereldkampioen. En de tranen van de Woerdense tempobeul op twee wielen vloeiden rijkelijk.

Op maandag 20 september 2021 beleefde Ellen van Dijk in Brugge het allermooiste moment in haar rijke wielercarrière. Voor de tweede maal de beste van de wereld in haar specialisme, de race tegen de meedogenloze klok. ’Intens blij’ na uren van nauwelijks te verdragen spanning - haar race was al vroeg - deed ze haar verhaal. ‘Ik wilde na mijn wereldtitel in 2013 met man en macht bewijzen dat het geen uitschieter was geweest, dat ik het nog een keer kon. Ik heb er acht jaar over gedaan.’

Schaatsen

Ellen van Dijk is een sportfanaat puur sang. Net als haar twee oudere broers begint ze met schaatsen en doet als training het wielrennen erbij in de zomer. Op de langebaan reikt de pupil van schaatsvereniging Woerden tot de nationale subtop. Op de fiets ontwikkelt ze zich daarentegen als een komeet. Als 17-jarige junior staat ze als derde op het podium van het WK in Verona. En ze is niet eens de beste van Nederland. Die rol is voor een vrouw die zal uitgroeien tot de GOAT (greatest of all time) in het vrouwenwielrennen: Marianne Vos. De twee zullen elkaar een leven lang tegenkomen op de fiets, vaak elkaars concurrenten zijn bij andere ploegen maar altijd warme gevoelens en respect voor elkaar houden.

In 2006 begint Van Dijk schoorvoetend aan een profcarrière bij Vrienden van het Platteland, waar meer kampioenen (zoals Annemiek van Vleuten) zijn geboren. Het schaatsen is op een zijspoor geraakt en een jaar later definitief van de baan. Ellen van Dijk is wielrenster. Die een jaar later verrassend sterk rijdt op de piste en zelfs wereldkampioen wordt op het onderdeel scratch. Maar de weg is belangrijker. In 2012 leidt dat tot de wereldtitel op de ploegentijdrit met het Amerikaanse Specialized Lululemon. Een jaar later herhaalt ze dat kunststukje met de ploeg. Het ontlokt ploeggenote Evelyn Stevens tot de ontboezeming: ‘Ellen bleef maar doorbeuken. Haar bijnaam, The Animal, heeft ze meer dan waargemaakt. Ze reed echt als een beest.’ Een paar dagen later onderstreept Van Dijk haar topvorm met goud in de individuele tijdrit. 

Passie

Tijrijden. Veel renners hebben er een hekel aan. Je moet je krachten optimaal doseren en in de bochten de risico’s niet schuwen. Maar bovenal ‘in het rood’ kunnen rijden. Van Dijk heeft er juist een passie voor. Ze houdt ervan om zoveel mogelijk energie uit haar lichaam te persen. En dan niet op een technisch parcours met veel bochten en tempowisselingen, maar simpelweg de groter motor rond laten draaien. ‘Ik houd van parcoursen waar ik mijn kracht kwijt kan met lange, rechte stukken en weinig bochten. Zoals in open land waar de wind vrij spel heeft en het een kwestie is van rammen.’

Het was de manier waarop ze ook grote wedstrijden won, zoals de Ronde van Vlaanderen, het Europees kampioenschap op op de weg. Solo, met achter haar een vergeefs jagend peloton. Ondanks de grote prijzen bleef ze altijd bescheiden. Toonde zich ontwapenend eerlijk over druk, onzekerheden waarmee ze worstelde. Bleef altijd kritisch op zichzelf. Die tweede individuele wereldtitel in Brugge werkte dan ook in meer dan een opzicht bevrijdend.

Het jaar erop was ze opnieuw ’s werelds beste in de chronorace en ze leek aan haar tweede jeugd begonnen. Maar Van Dijk koos voor gezinsuitbreiding en liet het peloton anderhalf jaar met rust. Als moeder keerde ze in 2024 sterk terug, maar de Spelen gingen de mist in. Het zilver op de EK was nauwelijks een doekje voor het bloeden.

Ook 2025 begon veelbelovend. Tweede in de bochtenomloop die ook wel Amstel Gold Race wordt genoemd, wie had dat kunnen denken. Een smerige val in de Ronde van Lekkerkerk was het begin van het einde. Ze liep een schouderbreuk op en een hersenschudding. De twijfels namen toe. Was ze nog wel gelukkig in het peloton? Door die val was ze niet top op het NK en dat kostte haar een plek in de EK-ploeg. Daar baalde ze enorm van want ze had nog een keertje willen vlammen. Een nieuwe val in de Baloise Ladies Tour sterkte haar in haar voornemen een punt achter haar loopbaan te zetten. ‘Dan lig je weer op de grond. Onderop in een stapeltje rensters. Dat ga ik niet missen.’

Met de fietsen op het achterwiel, terwijl de voorwielen in de lucht draaiden, kreeg Ellen van Dijk op de slotdag van de Simac Ladies Tour een meer dan verdiende erehaag. Maar hoezo, laatste wedstrijd? Ineens dook weken later haar naam op bij de Chrono des Nations: 1. Ellen van Dijk. Geen EK, dan toch een afscheid in stijl.

Hoewel ze nog niet weet wat de toekomst gaat brengen is de kans geenszins denkbeeldig dat ze actief blijft in het wielermetier. Misschien iets met het begeleiden van jonge talenten? ‘Eerst maar eens de balans herstellen in het gezin. Ik heb twintig jaar in een wielerbubbel geleefd, nu wil ik de echte wereld ontdekken’.